Metodologia

Raportowanie

Poniższy przewodnik został opracowany w celu zgromadzenia zweryfikowanych informacji o incydentach antysemickich i antyromskich. Zebrane dane pozwolą lepiej zobrazować skalę, charakter i skutki tych zjawisk. Naszym celem jest dokumentowanie konkretnych incydentów – od aktów wandalizmu po fizyczne ataki – wraz z informacjami o możliwych do zidentyfikowania sprawcach: osobach, grupach lub instytucjach odpowiedzialnych za ich popełnienie. Dodatkowo, tam, gdzie jest to możliwe, staramy się identyfikować fałszywe narracje i działania dezinformacyjne, które mogły przyczynić się do wystąpienia incydentów, usprawiedliwiać je lub sprzyjać ich powtarzaniu. Chcemy pokazać, w jaki sposób nienawiść i uprzedzenia są rozpowszechniane i utrwalane zarówno na poziomie lokalnym, jak i krajowym. W ramach projektu analizujemy:

• incydenty antysemickie i antyromskie
• sprawców (jeśli są znani)
• towarzyszące fałszywe narracje lub działania dezinformacyjne (jeśli można je zidentyfikować i opisać).

Poziom weryfikacji

W miarę możliwości każdy incydent powinien być potwierdzony przez co najmniej dwa niezależne źródła. Nie wszystkie zdarzenia są zgłaszane mediom, a organy ścigania nie zawsze są w stanie lub chcą potwierdzić incydent, szczególnie na etapie prowadzonego postępowania. Dlatego prosimy o określenie poziomu weryfikacji każdego zgłoszenia: zweryfikowany (potwierdzony przez dwa lub więcej źródeł), częściowo zweryfikowany (jedno źródło) lub niezweryfikowany (brak źródeł potwierdzających).

Metodologia

Podczas zgłaszania incydentu odnieś się do trzech poniższych kryteriów:

• (A) Czy incydent był motywowany antysemityzmem lub antycyganizmem?
• (B) Czy doszło do przemocy lub zniszczenia mienia?
• (C) Czy incydent można przypisać do konkretnej lokalizacji?

^A Definicje

Antysemityzm to określone postrzeganie Żydów, które może się wyrażać jako nienawiść do nich. Antysemityzm przejawia się zarówno w słowach, jak i czynach skierowanych przeciwko Żydom lub osobom, które nie są Żydami, oraz ich własności, a także przeciw instytucjom i obiektom religijnym społeczności żydowskiej.

Antycyganizm/dyskryminacja antyromska przejawia się w indywidualnych wypowiedziach i czynach, jak również w polityce instytucjonalnej i praktykach marginalizowania, wykluczania, przemocy fizycznej, deprecjonowania kultur i sposobów życia Romów, a także w mowie nienawiści, skierowanej przeciwko Romom oraz innym osobom i grupom postrzeganym, stygmatyzowanym lub prześladowanym – i w epoce nazizmu i po dziś dzień – jako „Cyganie”. Prowadzi to do traktowania Romów jako rzekomo obcej grupy i kojarzenia z nimi szeregu negatywnych stereotypów oraz wypaczonych wyobrażeń, które stanowią odmianę rasizmu.

^B Przemoc lub niszczenie mienia

Incydenty z użyciem przemocy obejmują dokonane lub usiłowane akty przemocy fizycznej skierowane przeciwko osobom lub grupom postrzeganym jako żydowskie lub romskie, a także przeciwko związanym z nimi instytucjom, mieniu, symbolom lub zgromadzeniom. Warunkiem jest, aby działania te były motywowane – w całości lub w części – uprzedzeniami antysemickimi lub antyromskimi. Do tej kategorii zalicza się między innymi: napaści fizyczne, podpalenia, zamachy bombowe, strzelaniny, akty wandalizmu motywowanego nienawiścią oraz inne działania powodujące lub mające na celu spowodowanie obrażeń ciała, wzbudzenie strachu lub zastraszenie.

^C Możliwość zmapowania

Do incydentów możliwych do zmapowania zalicza się zgłoszenia spełniające kryteria określone w punktach A i B, które można wiarygodnie powiązać z konkretną lokalizacją, taką jak szkoła, synagoga, osada romska, przestrzeń publiczna lub dzielnica.

Definicja ta obejmuje szeroki zakres incydentów, pod warunkiem że można je przypisać do konkretnego miejsca.

Mapowanie geograficzne nie obejmuje incydentów, których lokalizacji nie można ustalić ani wiarygodnie powiązać z konkretnym miejscem. W szczególności wyklucza ono:

• Incydenty online, takie jak mowa nienawiści lub groźby publikowane w mediach społecznościowych, komunikatorach czy na stronach internetowych, jeżeli nie towarzyszy im atak fizyczny;
• Nieprecyzyjne lub anonimowe zgłoszenia pozbawione danych lokalizacyjnych (np. ogólne relacje o dyskryminacji bez wskazania miejsca i czasu zdarzenia);
• Opisy ogólnych postaw społecznych, trendów, wyników badań lub treści ideologicznych, które nie odnoszą się do konkretnego wydarzenia i miejsca;
• Relacje pośrednie (np. pogłoski lub doniesienia medialne), które wspominają o incydentach antysemickich lub antycygańskich, lecz nie wskazują miejsca ich wystąpienia.

informacje Dodatkowe (opcjonalne)

^D Osoba lub grupa odpowiedzialna

W niektórych przypadkach możliwe jest zidentyfikowanie konkretnej osoby lub grupy odpowiedzialnej za incydent albo za jego pochwalanie czy bagatelizowanie (np. na podstawie wpisów w mediach społecznościowych lub pozostawionych oznaczeń). W takich sytuacjach prosimy o zamieszczenie krótkiego opisu z zachowaniem następujących zasad:

• podawaj nazwy osób lub grup wyłącznie wtedy, gdy istnieją jednoznaczne, wiarygodne i potwierdzone dowody ich zaangażowania;
• wyraźnie rozróżniaj osoby, spontaniczne grupy, zorganizowane sieci oraz podmioty instytucjonalne;
• w przypadku osób fizycznych zaznacz, czy działały samodzielnie, czy w ramach zorganizowanej grupy lub kampanii;
• stosuj precyzyjny i neutralny język (np. „członek skrajnie prawicowej grupy młodzieżowej”, „przedstawiciel władz lokalnych”), unikając uogólnień;
• jeśli informacje nie zostały potwierdzone przez właściwe organy lub wiarygodne źródła, używaj określeń takich jak „rzekomo”, „według świadków” lub „zgodnie z dostępnymi informacjami”;
• zawsze uwzględniaj przepisy dotyczące ochrony prywatności, zasadę domniemania niewinności oraz ryzyko zniesławienia.

• Należy podawać nazwy osób lub grup tylko wtedy, gdy istnieją jasne, wiarygodne i potwierdzone dowody ich zaangażowania.
• Wyraźnie rozróżniaj między osobami indywidualnymi, spontanicznymi grupami, zorganizowanymi sieciami lub instytucjonalnymi podmiotami.
• W przypadku osób indywidualnych zaznacz, czy działały w ramach zorganizowanej kampanii, grupy nienawiści, czy samodzielnie.
• Używaj precyzyjnego, neutralnego języka (np. „członek skrajnie prawicowej grupy młodzieżowej”, „przedstawiciel lokalnych władz”) zamiast uogólnień (np. „skrajna prawica”, „samorząd”).
• Stosuj określenia typu „rzekomo”, „podobno”, „według świadków” w przypadkach, gdy informacje nie zostały jeszcze potwierdzone przez organy lub wiarygodne źródła.
• Zachowaj ostrożność wobec przepisów o ochronie prywatności, domniemania niewinności oraz ryzyka zniesławienia.

^E Fałszywe narracje i dezinformacja

Podczas dokumentowania incydentów związanych z antysemityzmem lub antycyganizmem warto zidentyfikować i możliwie precyzyjnie opisać fałszywe narracje, teorie spiskowe lub działania dezinformacyjne, które mogły przyczynić się do podżegania do incydentu, jego usprawiedliwiania lub utrwalania uprzedzeń.

W takim przypadku zaleca się:

• opisywać leżącą u podstaw fałszywą narrację, a nie jedynie pojedyncze nieprawdziwe twierdzenia. Przykładowo zamiast zapisu „twierdzono, że Romowie są przestępcami” warto wskazać, że „incydent był podsycany przez utrwaloną fałszywą narrację przypisującą społeczności romskiej wrodzoną skłonność do popełniania przestępstw”;
• unikać powielania obraźliwych sformułowań lub treści dezinformacyjnych bez wyraźnego zaznaczenia, że są fałszywe;
• konsekwentnie stosować określenia takie jak „teoria spiskowa”, „bezpodstawna plotka” lub „obalone twierdzenie”;
• w miarę możliwości krótko wyjaśniać pochodzenie, trwałość lub cel danej narracji;
• wskazywać, w jaki sposób fałszywa narracja przyczyniła się do podżegania do przemocy, normalizacji uprzedzeń lub wyboru ofiar.

Przykład: „Fałszywe twierdzenie, że Romowie celowo roznoszą choroby, doprowadziło do ataku grupy samozwańczych obrońców porządku na rodzinę mieszkającą w osadzie romskiej.”