Transporty z Węgier do Auschwitz-Birkenau
29 i 30 kwietnia 1944 r. z obozu przejściowego w Kistarcsie wyruszyły pierwsze transporty węgierskich Żydów deportowanych do Auschwitz-Birkenau. Kistarcsa była obozem pozostającym pod kontrolą węgierskich władz, a jego więźniowie byli następnie przekazywani do deportacji organizowanych przez niemieckie służby bezpieczeństwa. Kolejne transporty objęły także Żydów z Bačka Topoli w Wojwodinie. Do połowy lipca 1944 r. z Węgier deportowano około 440 000 Żydów, z których większość została zamordowana w Auschwitz-Birkenau.
W czerwcu 1944 r. władze węgierskie nakazały Żydom mieszkającym w Budapeszcie przenieść się do ponad 2 000 wyznaczonych „domów z żółtą gwiazdą” — budynków oznaczonych gwiazdą Dawida. Jednocześnie około 25 000 Żydów z terenów podmiejskich zgromadzono i deportowano do Auschwitz-Birkenau.
W lipcu 1944 r. władze węgierskie wstrzymały deportacje, dzięki czemu pozostała w Budapeszcie ludność żydowska uniknęła wówczas deportacji.
Prześladowania nie zakończyły się jednak wraz ze wstrzymaniem deportacji. Po przejęciu władzy przez Strzałokrzyżowców 15 października 1944 r. rozpoczęła się kolejna fala terroru. Dziesiątki tysięcy Żydów zginęły w getcie budapeszteńskim, obozach pracy, podczas marszów śmierci do Niemiec oraz w masowych egzekucjach nad brzegiem Dunaju.
„Siedzieliśmy obok siebie na bagażach, nie mogliśmy wstać, prawie nie dostawaliśmy nic do jedzenia. Raz dziennie otwierano drzwi wagonu, żebyśmy mogli oddychać. Wszystkie potrzeby trzeba było załatwiać tam, do wiader. Z domu mogliśmy zabrać tylko to, co dało się unieść w plecaku. W plecaku mogło być ubranie na zmianę i może para butów.”
Wspomnienie węgierskiej ocalałej
Jeszenszki Kornélia (2023). A holokauszt a magyar nők emlékezetében – visszaemlékezések a gettósítás és deportálás időszakára. Erudittio-Educatio, 18(4): 36–50, s. 43
Dalsza lektura / Źródła
A magyar holokauszt személyes történetének digitális gyűjteményei
Kovács Éva Judit, Szász Anna Lujza, Lénárt András (2012). Buksz-Budapesti Könyvszemle, 23 (4): 336-351
A holokauszt a magyar nők emlékezetében – visszaemlékezések a gettósítás és deportálás időszakára
Jeszenszki Kornélia (2023). Eruditio-Educatio, 18(4): 36-50
Holokauszt
Karsai László (2001). Budapest: Pannonica