ODKRYJ ŹRÓDŁA ANTYSEMITYZMU I ANTYCYGANIZMU W EUROPIE ŚRODKOWEJ.
Interaktywna oś czasu podzielona jest na cztery okresy historyczne i umożliwia poruszanie się w czasie poprzez przewijanie lub przejście do konkretnego okresu, filtrowanie wydarzeń według kraju oraz wyświetlanie krótkich opisów po najechaniu kursorem na dane wydarzenie. Wybrane wpisy zawierają bardziej szczegółowy kontekst historyczny.
ODKRYJ PRZESZŁOŚĆ
2004 – 2024
Unia Europejska
W latach 2004–2024 antysemityzm i antycyganizm w Europie Środkowej nie zanikły mimo integracji z Unią Europejską lecz przybrały nowe formy. Otwarta przemoc coraz częściej ustępowała miejsca upolitycznionemu językowi nienawiści, dyskryminacji instytucjonalnej oraz wrogości szerzonej w Internecie. Choć rozwijano ramy prawne i strategie integracyjne, niewystarczające egzekwowanie przepisów sprzyjało normalizacji teorii spiskowych, rewizjonizmu historycznego i narracji opartych na odpowiedzialności zbiorowej, podsycanych przez środowiska skrajnej prawicy, populistycznych polityków oraz sieci internetowe. Społeczności żydowskie i romskie nadal doświadczały ataków na miejsca pamięci, segregacji mieszkaniowej i edukacyjnej, nadużyć ze strony policji oraz ponownego obarczania winą za sytuację w czasie kryzysów takich jak migracje, pandemia COVID-19 czy konflikty zbrojne. Zjawiska te ujawniły utrzymującą się przepaść między formalnymi deklaracjami równości a codziennym doświadczeniem dyskryminacji.
2024
Przyjęcie węgierskiej Narodowej strategii przeciwko antysemityzmowi
Próba podpalenia synagogi Nożyków
Rozszerzenie kampanii na rzecz warunków mieszkaniowych w Bańskiej Bystrzycy
Próba podpalenia synagogi w Brnie
Zbezczeszczenie pomnika Holokaustu w Bratysławie
2023
Groźba zamachu bombowego na Sejm
Atak na menorę chanukową w parlamencie
Demonstracja antyizraelska w Warszawie
Zastraszenie w Polgárze (komitat Hajdú-Bihar)
Zawiadomienia karne przeciwko antyromskiej mowie nienawiści online na Słowacji
Antyromska demonstracja pod więzieniem przy ulicy Venyige
ONZ krytykuje Słowację za prawa Romów
Dystrybucja antysemickich ulotek
Romskie dzieci uczone w kontenerach w Krompachach
2022
Symbol nienawiści w Brnie łączący uprzedzenia wobec Żydów i Ukraińców
Zbezczeszczenie cmentarza żydowskiego w Bardejowie
Śmierć romskiego nastolatka w areszcie
Antysemicka ideologia powiązana z atakiem na bar LGBT+ w Bratysławie
Wandalizm w synagodze przy ulicy Frankel Leó
Mowa nienawiści polityków podczas wyborów
Internetowe nękanie żydowskiej aktywistki
2021
Pobicie w Opocznie
Odmowa mieszkań dla Romów w Spiskiej Nowej Wsi
Spalenie Statutu Kaliskiego
Antysemickie okrzyki podczas wiecu skrajnej prawicy
Segregacja romskich dzieci w szkołach podstawowych
Antysemicka akcja w inaugurację synagogi w Budapeszcie
Antysemityzm podczas marszu antyszczepionkowego
Młodzi neonaziści planowali atak na ambasadę Izraela w Pradze
Internetowe ANTYSEMICKIE groźby wobec Osób publicznych
2020
Eksponowanie symbolu SS w Leányfalu
Zniszczenie pomnika romskich ofiar Holokaustu w Budapeszcie
Atak na Żydowskie Centrum Kultury w Bratysławie
Antyromska demonstracja na placu Deáka w Budapeszcie
Urasowione relacje medialne o Romach i COVID-19
Atak motywowany nienawiścią na romski dom w Hradcu Králové
Rozpowszechnianie antysemickich teorii spiskowych dotyczących COVID-19
Zmilitaryzowane lockdowny osiedli romskich podczas COVID-19
Premier Viktor Orbán publicznie zakwestionował wyrok sądu dotyczący odszkodowania dla segregowanych uczniów romskich
2019
Antysemicki incydent w placówce społecznej
Zbezczeszczenie cmentarza żydowskiego w Námestovie
Zbezczeszczenie cmentarza żydowskiego w Rajcu
Antysemickie i antyizraelskie plakaty w Budapeszcie
Zbezczeszczenie cmentarza żydowskiego w Żylinie
Brutalność policji w komitacie Szabolcs-Szatmár-Bereg
Instrukcja policji dotycząca postępowania z przestępstwami z nienawiści
Instrukcja policji dotycząca postępowania z przestępstwami z nienawiści
Protest przeciwko amerykańskiej ustawie nr 447
Romka wygrywa sprawę o dyskryminację
Atak na romskie dzieci w Lipníku nad Bečvou
Internetowy antysemityzm Daniela Bombica na kanale Telegram DKX
2018
Groźny antysemicki e-mail uznany za „niebędący przestępstwem”
Powstanie Mi Hazánk Mozgalom
Powstanie Mi Hazánk Mozgalom
Atak na rabina w centrum handlowym Árkád
Wandalizm w Dniu Pamięci o Holokauście
ETPCz potępia Słowację za nadużycia policji
Groźba „ostrzelania” osady romskiej inspirowana Breivikiem
2017
Wezwania do wysyłania Żydów, Romów i osób homoseksualnych do komór gazowych w restauracji parlamentarnej przez skrajnie prawicowego polityka
Propozycja antyromskich „obozów pracy”
Wulgarne antysemickie obelgi i wezwania do wypędzenia Żydów w związku z debatą o odnowieniu cmentarza żydowskiego w Prościejowie
Groźby wobec społeczności żydowskiej podczas publicznego wiecu
Kampania anty-Sorosowska
Fałszywe zawiadomienie o zabiciu Żydów połączone z groźbami dalszej przemocy
Radość z zabijania Żydów wyrażona przez dżihadystę pochodzącego z Czech
2016
Wezwania do zabijania Romów po antyrasistowskim proteście romskiego muzyka
Atak na osiedle romską w Gdańsku
Antysemickie kazanie księdza Jacka Międlara
Wejście ĽSNS do parlamentu
ĽSNS Enters Parliament
Ekstremistyczne patrole kolejowe wymierzone w romskich pasażerów
2015
2014
Nękanie i napaść w Kędzierzynie-Koźlu
Wzrost znaczenia kotlebowców w polityce regionalnej
Brutalny atak na romskich pracowników robót publicznych w komitacie Heves
Pomnik ofiar niemieckiej okupacji i inicjatywa Żywego Pomnika
Przemoc w Andrychowie
Brutalne pobicie w leszczyńskim parku
Protest przeciwko wizycie delegacji Knesetu
2013
Otwarte poparcie skrajnie prawicowej partii dla negowania Holokaustu
Atak na rodzinę romską w Zabrzu
Fiasko projektu Domu Losów
Przemoc podczas antyromskiego wiecu w Duchcovie
Nalot policji na społeczność romską w Moldavie nad Bodvou
Premier Orbán ogłasza politykę zero tolerancji wobec antysemityzmu
Budowa muru oddzielającego romskich mieszkańców od sąsiedztwa w Koszycach
2012
Demonstracja antyromska w Zabrzu
Poseł Jobbiku wzywa do sporządzenia listy Żydów w parlamencie
Zbiorowy atak na rodziny romskie we Wrocławiu
Publiczne upokorzenie we wrocławskim barze mlecznym
Dziennikarz zaatakowany z użyciem antysemickich obelg
Skrajna prawica zorganizowała antyromską demonstrację w Devecser
Atak na pomnik Holokaustu w Bratysławie
Antyromski protest w Brzecławiu po fałszywym oskarżeniu
Antysemicki transparent w Katowicach
Próba podpalenia we Wrocławiu
Podpalenie w Ašu przez członków Blood & Honour i Combat 18
Strzelanina motywowana rasowo w Hurbanovie
2011
Krajowa strategia integracji społecznej
Atak koktajlem Mołotowa w Krośnicy
Antysemicka napaść w budapeszteńskim pubie
Fala rasistowskich napaści w Siemianowicach Śląskich
Zorganizowany atak chuliganów w Krośnie
Antyromskie zamieszki w Varnsdorfie, region Šluknov
Atak koktajlem Mołotowa na romski dom w Krtach
Podpalenie romskiego mieszkania w Býchory
Przyjęcie nowej Ustawy Zasadniczej
Przyjęcie Ustawy Zasadniczej
Patrole w Gyöngyöspacie
2010
Zamieszki w Limanowej
Segregacyjny projekt mieszkaniowy w Letanovcach
Antysemicka mowa nienawiści ekstremistycznego polityka
2009
Podpalenie domu Romów w Vítkovie: dwuletnia dziewczynka ciężko ranna
Swastyki namalowane na synagodze w Trnawie
Wezwania do zabijania Żydów podczas kazania w meczecie w Brnie
Mur w Ostrovanach oddzielający mieszkańców romskich
Protest antyromski i zbiorowa kara w Šarišskich Michaľanach
2008
Masowe antyromskie zamieszki w Litvínovie-Janovie
Napaść w Benešovie dokonana przez grupę młodych neonazistów
Pobicie zięcia romskiego muzyka Zawady
Wyburzenie osiedla romskiego w Preszowie
Atak pistoletem gazowym na romskie kobiety w Holiszowie
Atak koktajlem Mołotowa na kasę Broadway
Skazani neonaziści w Gorzowie Wielkopolskim
Organizacja o nazwie Gwardia Narodowa na Wyżynie identyfikowała i zastraszała osoby domniemanego pochodzenia żydowskiego na Wyżynie Czesko-Morawskiej
Seria zabójstw Romów
„Model Érpatak” lokalnego zarządzania
2007
Publikacja artykułów antysemickich
Próba neonazistowskiego marszu przez żydowską dzielnicę Pragi
Antysemicka groźba wysłana e-mailem do Gminy Żydowskiej w Pradze
Utworzenie Węgierskiej Gwardii
Utworzenie Węgierskiej Gwardii
Podpalenie i nękanie w Bytomiu
Zbezczeszczenie pomnika Bohaterów Getta
Wezwania do ataków na Żydów wpływających na politykę na forum dyskusyjnym neonazistowskiej organizacji White Justice
Program Gábora Bethlena Jobbiku
2006
Gábor Vona zostaje przewodniczącym partii Jobbik
Gwałtowne starcia w Budapeszcie
Antysemickie zniewagi polityka
Domniemany dżihadystowski plan ataku na żydowskich gości i obiekty na Starym Mieście w Pradze
Brutalny atak skinheadów na romską młodzież w Orlovej-Lutyni
Antysemicka wypowiedź w Ursusie
Atak na Naczelnego Rabina Polski
Przemoc na tle rasowym w Świebodzicach
Uruchomienie Kuruc.info
Uruchomienie Kuruc.info
Whitecop z Nordfrontu wezwał do szkolenia w walce z tzw. Z.O.G. w byłych republikach Związku Radzieckiego
2005
Kontrowersje wokół budapeszteńskiego pomnika Turula
Rasistowski napad i usiłowanie gwałtu we Wrocławiu
Uruchomienie strategii integracji Romów ÚSVRK
Zbezczeszczenie cmentarza żydowskiego w Nitrze
1989 – 2004
Czas demokratyzacji
Upadek socjalizmu państwowego przyniósł swobody demokratyczne, ale umożliwił również pojawienie się w nowej formie antysemityzmu i antycyganizmu w całej Europie Środkowej. W miarę odbudowy gospodarek i tożsamości narodowych na sile zyskiwały skrajnie prawicowe subkultury, retoryka nacjonalistyczna i rewizjonizm historyczny, co prowadziło do przemocy ulicznej, ataków symbolicznych i wrogiego dyskursu publicznego. Społeczności żydowskie borykały się z aktami wandalizmu i negowaniem Holokaustu, podczas gdy społeczności romskie doświadczały przemocy fizycznej, segregacji i nadużyć ze strony policji w obliczu zawirowań gospodarczych. Chociaż rozszerzono ramy praw mniejszości, niespójne egzekwowanie przepisów pozwoliło na utrzymywanie się wykluczenia na tle rasowym, ujawniając kruchość zdobyczy demokracji w zakresie ochrony grup szczególnie narażonych.
2004
Romski festiwal muzyczny
Antysemickie okrzyki w Rzeszowie
Otwarcie Muzeum Żydowskiego w Preszowie
Węgry przystępują do Unii Europejskiej
Węgry przystępują do UE
Marsz ekstremistów w Bratysławie
Otwarcie Centrum Pamięci Holokaustu przy ulicy Páva
ONZ krytykuje politykę Słowacji wobec Romów
Zamieszki w Trebišovie po pobiciu przez policję
Odsłonięcie pomnika deportowanych w Żylinie
Antychrześcijańskie oburzenie i spalenie flagi w Tilos Rádió
2003
Utworzenie skrajnie prawicowej partii politycznej Jobbik
Powstanie skrajnie prawicowej partii politycznej Jobbik
Zrewidowanie podręczników szkolnych
Europejski Trybunał przyjmuje sprawę praw Romów
Projekt mieszkaniowy w Rudňanach wywołuje sprzeciw
Przyjęcie ustawy o równym traktowaniu i równych szansach
Groźba rozbiórki synagogi w Trnawie
Próba ataku na dziennikarza podczas demonstracji antysemickiej
Zbezczeszczenie cmentarza żydowskiego w Bánovcach nad Bebravou
2002
Konferencja na temat języka romskiego w Bańskiej Bystrzycy
Lider ekstremistów powielił mit mordu rytualnego
Antyromskie protesty przeciwko przesiedleniu Romów eksmitowanych z Paks
Sprawa segregacji szkolnej w Jászladány
Zbezczeszczenie cmentarza żydowskiego w Koszycach
Rząd potępia negowanie Holokaustu
Romskie kobiety ujawniają przymusowe sterylizacje
2001
Wandalizm ze swastykami w Miskolcu
Uruchomienie pilotażowych projektów edukacyjnych dla Romów
Akt wandalizmu na murach synagogi w Dzierżoniowie
Zabójstwo Roma Oto Absolona przez nazistowskiego skinheada w Svitavach
Śmierć Karola Sendreia seniora po interwencji policji
Prześladowanie ocalałego z Holokaustu Rudolfa de Pelliera
Marsz solidarności Romów i Żydów
Retoryka antyromska w debacie parlamentarnej
Czeskojęzyczna strona propagandowa Hezbollahu
2000
Włamanie do domu w Tarnowie
Rasistowski atak skinheadów na romską rodzinę w Żylinie
Zignorowane odkrycie masowego grobu
Napad na ulicy w Białymstoku
Antysemickie zniewagi podczas Marszu Żywych
Wandalizm w aptece „Pod Orłem”
Swastyka na domu Marka Edelmana
Wprowadzenie Międzynarodowego Dnia Pamięci o Holokauście
1999
Atak neonazistowskich skinheadów na romską zabawę taneczną w Czeskich Budziejowicach
Romowie protestują przeciw brutalności policji
Podpalenie w Krośnicy
Zakłócenie upamiętnienia Nocy Kryształowej
Napad z bronią w Białymstoku
Przemoc tłumu w Nowym Sączu
Rozpowszechnianie rasistowskich ulotek w Koszalinie
Utworzenie organizacji paramilitarnej Straże Świętopełka w ramach antysemickiego stowarzyszenia Sojusz Narodowy
1998
Podpalenie klatki schodowej w Chorzowie
Zarejestrowano pierwszą romską partię polityczną
Uszkodzenie nagrobków na cmentarzu żydowskim i pomnika żydowskich ofiar obozu koncentracyjnego w Trutnovie
Neonazistowski atak nożem na młodego mężczyznę pochodzenia żydowskiego
Antysemickie groźby i obelgi wobec dziennikarzy w budynku sądu
Podpalenie domu Romów
Vandalism at the Roma Akt wandalizmu w Romskim Centrum Informacyjno-Doradczym w ŁodziInformation and Counseling Center in Łódź
Plakaty spiskowe w Bielsku-Białej
Zabójstwo Milana Lacki w Orlovej
Podpalenie w Sporyszu
Ataki na tle rasowym w Żywcu
Przemoc w Ziębicach
Kontrowersje wokół upamiętnienia Państwa Słowackiego
Kampania zastraszania w Kętach
Kampania antysemickich graffiti
Zorganizowane ataki w Brzegu
Neonazistowski atak na romską rodzinę w Krnovie
1997
Antysemickie obelgi, uderzenia i kopnięcia w centrum Pragi
Próba eksmisji Romów w Székesfehérvárze
Eksmisja Romów w Zámoly
Sąd nie sankcjonuje antysemickiej retoryki jako przestępstwa
Segregowana uroczystość zakończenia roku szkolnego w Tiszavasvári
Atak skinheadów w Gyöngyös
Antysemicka demonstracja w Warszawie
Ustawa kompensacyjna dla ocalałych z Holokaustu
Marsz neonazistów w Szczecinie
Pożar w synagodze Nożyków
Pierwsze upamiętnienie Dnia Honoru
Napad na kobietę w ciąży w Zabrzu
Sprawa sądowa przeciwko księdzu Jankowskiemu
Miejskie antyromskie uchwały w Ňagovie i Rokytovcach
Antysemicki atak skinheadów na rabina Bratysławy
1996
Atak bombowy na dom romskiej rodziny w Plavach
Społeczność żydowska protestuje przeciwko historycznym kłamstwom
Rasistowskie wystąpienie skrajnie prawicowego polityka Miroslava Sládka przeciwko Romom w czeskim parlamencie
Bolesław Tejkowski wkracza do Miejsca Pamięci Auschwitz
Dyskryminacyjne działania policyjne i naloty
1995
Atak koktajlem Mołotowa na praską synagogę
Negowanie Holokaustu w mediach
Nienawistne groźby wobec członka praskiej społeczności żydowskiej podpisane „Eichmann”
Rasistowski pogrom i morderstwo w Žiarze nad Hronom
Przymusowe eksmisje z nieformalnych osiedli
Atak skinheadów na romską rodzinę w Gyöngyös
Masowe brutalne starcie w Broumovie między rasistowskimi skinheadami a kilkoma Romami
Atak na ulicy w Koszalinie
Romski ojciec zamordowany w swoim mieszkaniu w Žďárze nad Sázavou, broniąc rodziny przed rasistowskimi skinheadami
Atak na romskie wydarzenie charytatywne w Kalocsy
Podpalenie synagogi w Debreczynie
Antysemicka muzyka nienawiści i gloryfikacja Holokaustu
1994
Atak petardą na Żydów przed praską synagogą
Atak koktajlem Mołotowa na romską rodzinę w Gyöngyös
Podpalenie romskiej rodziny w Jabloncu nad Nisou
Napad na dworcu kolejowym w Krakowie
Przemoc skinheadów wymierzona w cmentarz żydowski
Podpalenie obozowiska Romów w Krakowie
1993
Młody Rom Tibor Danihel utonął po brutalnym ataku skinheadów w Písku
Ponowny pochówek Miklósa Horthyego w Kenderes
Niepodległość Słowacji i wykluczające formowanie narodu
Założenie MIÉP (Węgierskiej Partii Sprawiedliwości i Życia)
Przyjęcie ustawy o prawach mniejszości narodowych i etnicznych
Kampania propagandowa w Gdańsku
Zin Aryjska Walka (Árijský boj): symboliczne połączenie neonazistowskich skinheadów z antysemityzmem w Protektoracie Czech i Moraw
1992
Atak na Romów w Chorzowie
Zabójstwo Zoltána Danyi w Salgótarján
Ataki na rodziny romskie w Bytomiu
Podpalenia w Kétegyházie
Esej polityczny Istvána Csurki
Atak na obozowisko Romów w Poznaniu
Antysemickie narracje w nacjonalistycznej polityce epoki Mečiara
Antyromskie narracje polityczne
Groźne telefony powołujące się na LFWP w Brnie
Neonazistowski zin Der Stürmer rozpowszechniany w Brnie
Zorganizowane sieci antysemickie w postkomunistycznej Słowacji
1991
Zamach bombowy na autobus przy lotnisku w Budapeszcie w 1991 r.
Zabójstwo Roma Juraja Šarközyego przez czeskich rasistowskich skinheadów w Čerčanach
Atak w Rosz Haszana
Rasistowskie zabójstwo sześcioletniego romskiego chłopca w Jičíněvsi, Radka Rudolfa
Śmierć Roma Josefa Sztojki w Hradcu Králové w wyniku ataku rasistowskich skinheadów
Pogrom w Mławie
Zabójstwo Emila Bendika w Klatovach
Magazyn Týdeník politika (Tygodnik Polityka) przygotowuje grunt pod nienawiść wobec Żydów
1990
Zbezczeszczenie cmentarza żydowskiego w Nitrze
Atak skinheadów na romskich mieszkańców w Egerze
Publikacja eseju Sándora Csoóriego Daytime Moon
Atak rasistowskich skinheadów na grupę Romów w Děčínie i późniejsze zamieszki
Komentarz radiowy Istvána Csurki zatytułowany „Obudźcie się, Węgrzy!”
Segregacja romskich dzieci w szkołach specjalnych
Negowanie i relatywizacja Holokaustu w publikacjach skrajnej prawicy
1945 – 1989
Czas autorytaryzmu
Po 1945 roku antysemityzm i antycyganizm w Europie Środkowej nie zniknęły, lecz przybrały nowe formy pod rządami komunistycznymi. Przejawiały się poprzez inwigilację, represje i ścisłą kontrolę państwa. Społeczności żydowskie doświadczały powojennej wrogości, utrudnionej restytucji mienia, a później także państwowego „antysyjonizmu”, który marginalizował tożsamość żydowską, cenzurował pamięć o Holokauście, niszczył życiorysy i zmuszał wielu ludzi do emigracji. Społeczności romskie poddawano systematycznej dyskryminacji poprzez przymusowe osiedlanie, wymazywanie kultury, segregację edukacyjną oraz rasistowskie działania aparatu państwowego, uzasadniane jako socjalistyczna „asymilacja”. Choć reżimy komunistyczne deklarowały równość i antyfaszyzm, obie formy rasizmu były głęboko zakorzenione w instytucjach państwowych i codziennych praktykach władzy. W efekcie społeczności żydowskie i romskie pozostawały uciszane, kontrolowane i pozbawione realnej ochrony u progu transformacji demokratycznej.
1989
Aksamitna rewolucja i mobilizacja Romów
Aksamitna rewolucja i odrodzenie życia żydowskiego
Proklamowanie Trzeciej Republiki Węgierskiej
Obrady Narodowego Okrągłego Stołu w 1989 r.
Utworzenie Komitetu Antygetto
1988
Pierwsza demonstracja skinheadów
Fala propagandy antysemickiej
1987
1986
Ładunek wybuchowy eksplodował w pobliżu romskich domów w Pradze
Pojawienie się rasistowskich skinheadów w Českiej Lípie i przemoc antyromska
Akcja tajnej policji StB o nazwie „Odklon-Aranka” przeciwko ruchowi romskiemu
1984
Młodzież w Ostrawie bije i zastrasza Romów listami pod nazwą „Związek Terrorystycznej Młodzieży”
Neonazistowski spisek przeciwko Romom wykryty w Ústí nad Labem
1983
Odmowy pozwoleń dla synagog
Neonazistowska grupa Totenkopf planowała uliczne ataki na Żydów
Zakaz języka romskiego w szkołach
Antyromska propaganda nienawiści w socjalistycznej Czechosłowacji
1981
Stan wojenny w Polsce
Stan wojenny i propaganda antysemicka
Pogrom w Oświęcimiu
Zamieszki w Koninie
Albin Siwak przemawia na plenum KC
Wątki antysemickie we współpracy Służby Bezpieczeństwa z Organizacją Wyzwolenia Palestyny
Powstanie Zjednoczenia Patriotycznego „Grunwald”
1980
1979
1978
1975
1974
Etniczny wymiar programu „mieszkań CS”
Statystyki „przestępczości cygańskiej”
Wykorzystywanie środków zdrowia publicznego do wpływania na dzietność romskich kobiet
1972
Dyskryminacja w przedsiębiorstwach państwowych
Rozpoczęcie budowy fermy trzody chlewnej wchodzącej na teren dawnego cygańskiego obozu koncentracyjnego w Lety u Písku
1971
Przymusowa sterylizacja romskich kobiet
Przymusowe usunięcie Romów przez policję po festiwalu w Strážnicach
„Akcja Pająk”: inwigilacja obywateli żydowskich
1970
Wymazanie historii Holokaustu z programu nauczania
Nadmierna reprezentacja romskich dzieci w szkołach specjalnych
1968
Strach Romów po Praskiej Wiośnie
Emigracja po Praskiej Wiośnie
Kampania nienawiści Ryszarda Gontarza
Przemówienie Władysława Gomułki
Przemówienie Władysława Gomułki w 1968 r.
1967
Threatening inscription at Prague Jewish cemetery
Zerwanie z Izraelem
Czystka w armii po wojnie sześciodniowej
1965
Przymusowe przesiedlenie Romów na podstawie uchwały rządowej „o środkach rozwiązywania problemów ludności cygańskiej”
Ograniczenia emigracyjne
Posiedzenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w sprawie asymilacji Romów
Ideologiczna marginalizacja w węgierskiej wystawie w Auschwitz
1964
1961
Uchwała Węgierskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej z 1961 r.
Rozbiórka miejsc pamięci
Polityczna manipulacja procesem Eichmanna na Węgrzech epoki Kádára
1960
Antysemickie ekscesy i zamieszki kibicowskie w Budapeszcie
Normalizacja segregacji edukacyjnej
Antysemickie groźby wysyłane do instytucji państwowych
Antycygańskie i antysemickie graffiti w Nových Hradach
1959
Pobicie przez policję członków Spółdzielni Produkcji Drobnej Kowali-Gwoździarzy w pubie
1958
Ustawa nakazująca trwałe osiedlenie wędrownych Romów
Przymusowe osiedlanie Romów na mocy ustawy nr 74/1958
Monitorowanie kultury żydowskiej
1957
Utworzenie Stowarzyszenia Kulturalnego Cyganów na Węgrzech
Wrogość dyplomatyczna i zawieszenie żydowskiej emigracji
Tajna instrukcja Milicji Obywatelskiej
1956
Lincz w Hajdúnánás
Morderstwa w Miskolcu
Wrogość wobec Żydów na Dolnym Śląsku
Nowe kierownictwo partii
Początek października 1956 r.
Przemówienie Hilary’ego Chełchowskiego
Samowolna przemoc tłumu wobec Romów w Jiřicach
Cenzura świadectw
1955
Wprowadzenie „czarnych dowodów osobistych” mających dyskryminować Romów
Przymusowe kąpiele Romów
Stereotypizacja antycygańska w mediach kontrolowanych przez państwo
1954
Propozycja Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wymierzona w „cygańskich włóczęgów”
1953
Antysyjonistyczny proces pokazowy na komunistycznych Węgrzech
Państwowa „kampania uświadamiająca”
Skutki procesu Slánskiego
1952
Elementy antysemickie w procesie tzw. antypaństwowego ośrodka spiskowego kierowanego przez Rudolfa Slánskiego
Inwigilacja państwowa osiedli romskich
Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Rozwiązanie organizacji syjonistycznych i represje
Uchwała rządu nr 452/52: Przymusowe osiedlanie Romów
Czystki partyjne
Przymusowe przesiedlanie Romów na peryferie miejskie
1951
Raport Biura Społeczno-Administracyjnego
Inwigilacja żydowskich intelektualistów
1950
Konfiskata majątku
Tłumienie romskiej ekspresji kulturowej
1948
Powstanie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR)
Powstanie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR)
Atak na synagogę w Budapeszcie
Uniewinnienie byłego komendanta tzw. obozu cygańskiego w Lety
Początek socjalistycznej polityki asymilacyjnej
Komunistyczne tłumienie pamięci o Holokauście na Słowacji
1947
Brak uznania w procesach o zbrodnie wojenne
Antysemicka bójka po meczu piłkarskim w Karlowych Warach
Utworzenie Związku Żydowskiego
Samobójstwo Ejsika Weissa po antysemickim przemówieniu politycznym
Przymusowe kąpiele w komitacie Hajdú
Kwarantanna i przymusowe przesiedlenie w Hajdúhadház
1946
Ustawa XXV potępiająca prześladowania Żydów węgierskich
Zamieszki podczas kongresu partyzantów w Bratysławie
Antysemicki samosąd i pogrom w Miskolcu
Próba linczu w Szolnoku
Pogrom w Jedwabnem
Pogrom kielecki
Pogrom w Szczuczynie
Mord na Żydach w Krościenku
Antysemickie oskarżenia i napięcia przesiedleńcze w Mezőberény
Pogrom w Kunmadaras
Ponowne otwarcie żydowskich instytucji religijnych i wspólnotowych
Morderstwa w pobliżu Białki
Morderstwa w Waksmundzie
Powojenne zaniedbanie cierpienia Romów
Próba zaklasyfikowania zatrzymanych Romów jako zdrajców wojennych
Morderstwa w Bielsku
Utrudnianie restytucji majątku żydowskiego na Słowacji
Pogrom w Parczewie
Proces Ferenca Szálasiego
Proces Ferenca Szálasiego
Ogólnokrajowa histeria oszczerstw rytualnych na powojennych Węgrzech
1939 – 1945
Czasy wojny i ludobójstwa
W latach 1939–1945 antysemityzm i antycyganizm w Europie Środkowej stanowił w zorganizowany przez niemieckiego okupanta i reżimy kolaboracyjne system prześladowań i machinę ludobójstwa. Żydzi byli najpierw pozbawiani praw, mienia i środków do życia, a następnie umieszczani w gettach, deportowani i mordowani w obozach zagłady, podczas gdy Romowie i Sinti byli poddawani przymusowemu osiedlaniu, pracy przymusowej, internowaniu, masowym egzekucjom, a potem także deportacji i morderstwom w tych samych obozach. Zbrodnie te były możliwe nie tylko dzięki polityce nazistowskiej, ale także dzięki lokalnym administracjom, siłom policyjnym i udziałowi części społeczeństw, co spowodowało, że przemoc na tle rasowym stała się częścią codzienności. Pod koniec wojny życie żydowskie zostało niemal całkowicie zniszczone, a społeczności romskie zdziesiątkowane. Pozostawiły po sobie dziedzictwo strat i traumy, które ukształtowały powojenną marginalizację i pamięć w całym regionie.
1945
Morderstwa w Bolesławcu
Memorandum wojewody poznańskiego
Pogrom antyżydowski w Topoľčanach
Pogrom w Krakowie
Pogrom w Przedborzu
Powojenny dekret majątkowy i dyskryminacyjne wdrażanie
Wyzwolenie getta Theresienstadt
Transporty ewakuacyjne do Theresienstadt
„Białe autobusy” ratują skandynawskich Żydów
Sowiecka okupacja Węgier
Radziecka okupacja Węgier
Wyzwolenie romskich ocalałych
Wyzwolenie Słowacji
Dalsze przybycia do Theresienstadt po ewakuacji Seredi
Mord w Czyżewie
Morderstwo w Sokołach
Masakra w Várpalocie
Masakra w Palmnicken
Masakra w Lajoskomárom
Powojenna przemoc antysemicka we wschodniej Słowacji
1944
Masakry strzałokrzyżowców w żydowskich szpitalach w Budzie
Transporty słowackich Żydów do Theresienstadt
Masakra w Lengyel
Getto budapeszteńskie
Deportacje Romów do obozów nazistowskich
Deportacja z Bicsérd
Obóz internowania Csillagerőd
Masowa egzekucja Romów w Dubnicy nad Váhom
Praca przymusowa pod rządami strzałokrzyżowców
Egzekucje nad brzegami Dunaju w Budapeszcie
Masakra w Jászkarajenő
Masakra w Doboz
Ostatnie deportacje słowackich Żydów do Auschwitz
„Transporty likwidacyjne” z Theresienstadt
Wznowione deportacje pod kontrolą niemiecką (Einsatzgruppe H)
Prześladowanie Romów po Słowackim Powstaniu Narodowym
Słowackie Powstanie Narodowe; interwencja niemiecka
Utworzenie „cygańskich” batalionów pracy
Likwidacja „obozu cygańskiego” Auschwitz
Likwidacja obozu romskiego („Zigeneurlager”) w Auschwitz-Birkenau
Deportacja Romów z Ondód
Wyzwolenie Majdanka
Ostateczna likwidacja obozu rodzinnego Theresienstadt
Opór Romów w Auschwitz-Birkenau
Deportacje Żydów z Węgier
Obławy na Romów w południowej Transdanubii: Somogy, Baranya i Veszprém
Pierwsze ofiary komór gazowych w Auschwitz
Gettoizacja na Węgrzech
Likwidacja obozów zagłady
Ucieczka Vrby i Wetzlera oraz raport o Auschwitz
Operacja Margarethe: nazistowska okupacja Węgier
Operacja Margarethe
Likwidacja obozu rodzinnego Theresienstadt
Masowe egzekucje w Kremničce po powstaniu słowackim
1943
Aktion Erntefest
Transporty do „obozu rodzinnego” Auschwitz-Birkenau
Powstanie w obozie zagłady w Treblince
Drugi masowy mord Romów w komorach gazowych Auschwitz
Pożar szpitala w Dorosic
Powstanie w getcie warszawskim
Pierwsze masowe morderstwa Romów w komorach gazowych Auschwitz
Likwidacja gett
Poprawka do dekretu o Auschwitz
Segregacja Romów w specjalnych osiedlach
Praca przymusowa w Borze
Theresienstadt jako getto propagandowe
1942
„Dekret o Auschwitz” Himmlera dotyczący Romów
Himmler nakazuje deportację Romów do Auschwitz
Spotkanie Hitlera, Bormanna i Himmlera w sprawie Romów
Lokalne masakry i deportacje Romów w południowej Polsce
Pierwsi Romowie zamordowani w komorze gazowej w Auschwitz
Pierwszy transport z Theresienstadt do Auschwitz-Birkenau
Deportacje wstrzymane: około 24 000 Żydów pozostaje na Słowacji
Przeludnienie i masowa śmierć w Theresienstadt
Ustawa XIV z 1942 r. legalizująca system służby pracy w obronie narodowej (pomocniczej)
Ustawa o religii izraelickiej
Rozkaz wprowadzający segregację rasową Romów w Protektoracie
Czwarta ustawa antyżydowska
Romska praca przymusowa i obozy internowania w Państwie Słowackim
Zamach na Reinharda Heydricha i późniejsze represje
Zamach na Heydricha i późniejsze represje
Wypędzenia Romów ze słowackich miast
Pierwszy oficjalny transport odjeżdża z Popradu do Auschwitz
Rozpoczęcie akcji Reinhard
Rozporządzenie wprowadzające prewencyjny areszt policyjny dla Romów
Państwowo zorganizowane deportacje słowackich Żydów do Lublina i Majdanka
Podpisanie porozumienia umożliwiającego deportacje
Transporty z Theresienstadt na Wschód
Masakra w Nowym Sadzie
Żydowska służba pracy nad Donem
Obozy pracy przekształcone w obozy odosobnienia
1941
Pierwsze użycie gazu do masowego zabijania w Chełmnie
Obóz pracy i internowania w Seredi
Utworzenie getta i obozu tranzytowego Theresienstadt
Utworzenie gett dla Romów
Deportacja Romów i Sinti z Lackenbach do getta łódzkiego
Pierwsze deportacje z Protektoratu do gett
Nazistowscy urzędnicy omawiają deportację Romów
Egzekucja Romów w Brnie w czasie stanu wojennego
Reinhard Heydrich mianowany zastępcą protektora Rzeszy
Reinhard Heydrich mianowany zastępcą protektora Rzeszy
Prawa rasowe i ograniczenia pracy wobec Romów
Kodeks Żydowski: 270 artykułów prawnego wykluczenia
Obowiązek noszenia żółtej gwiazdy
Trzecia ustawa antyżydowska
Łapanki, wypędzenie i deportacja Żydów bez obywatelstwa węgierskiego oraz masakra w Kamieńcu Podolskim
Pogrom w Radziłowie
Zmuszanie Romów do noszenia wyróżniających odznak
Systematyczne niszczenie żydowskich miejsc pamięci w wojennej Słowacji
1940
Węgry przystąpiły do państw Osi
Węgry przystępują do państw Osi
Słowacja przystępuje do Osi (pakt trójstronny)
Utworzenie Centrum Żydowskiego (Ústredňa Židov)
Węgierska aneksja północnego Siedmiogrodu
Węgierska aneksja północnego Siedmiogrodu
Utworzenie obozów pracy w Lety u Písku i Hodonínie u Kunštátu
Zakaz nauki Żydów w szkołach publicznych
Wprowadzenie Krajowego Rejestru Romów
Zakaz korzystania przez Romów z transportu publicznego
Więzienie policyjne Gestapo utworzone w Terezínie
Więzienie Gestapo utworzone w Terezínie
Powstanie obozu pracy w Bełżcu
Ograniczenia dotyczące osiedli romskich
Pogrom wielkanocny
Rozkaz intensyfikujący romskie „akcje osiedleńcze”
Zakaz wykonywania zawodu przez żydowskich lekarzy i prawników
Oznaczenie „J” w dokumentach tożsamości
Przymusowa rejestracja i rasowa klasyfikacja Romów
1939
Utworzenie Generalnego Gubernatorstwa
Protektorat zakazuje koczowniczego życia Romów i Sinti
Pierwsze ograniczenia zatrudnienia Romów
Aneksja Warthegau
Utworzenie Generalnego Gubernatorstwa
Plan Nisko: pierwsza deportacja Żydów podczas Holokaustu
Rejestracja ludności żydowskiej
Rozkaz Heydricha dotyczący segregacji rasowej
Początek segregacji rasowej
Deportacje w ramach „Akcji Nisko”
Pierwsze egzekucje polskich Żydów
Niemiecka inwazja na Polskę
Niemiecka inwazja na Polskę
Początek segregacji ludności „aryjskiej” i żydowskiej
Utworzenie Centralnego Urzędu ds. Emigracji Żydów
Rozporządzenie o aryzacji mienia żydowskiego
Ustawy antyżydowskie na Węgrzech w latach 1938–1944
Druga ustawa antyżydowska
Protektorat przyjmuje regulację dotyczącą dyscyplinarnych obozów pracy
Pierwszy arbitraż wiedeński i powrót terenów południowej Słowacji do Węgier
Konstantin von Neurath mianowany protektorem Rzeszy
Mianowanie Konstantina von Neuratha protektorem Rzeszy
Proklamowanie Protektoratu Czech i Moraw
Proklamowanie Protektoratu Czech i Moraw
Założenie Partii Strzałokrzyżowców
Utworzenie Państwa Słowackiego
Utworzenie Państwa Słowackiego
Okupacja Czechosłowacji przez nazistowskie Niemcy
Niemiecka okupacja Czechosłowacji
Ustawa o obronie narodu
Rozporządzenie rządowe ustanawiające dyscyplinarne obozy pracy
Pierwsze środki antyżydowskie
Aryzacja: przejęcie żydowskiego majątku na Słowacji
Pierwsze egzekucje Romów w okupowanej Polsce
OD PAMIĘCI DO MONITOROWANIA
Poznałeś przeszłość — teraz zobacz, jak historia splata się z teraźniejszością. Poznaj najnowsze przypadki antysemityzmu i antycyganizmu w Europie Środkowej