Pogrom w Kunmadaras

Napięcia społeczne, antysemityzm i przemoc na powojennych Węgrzech

Pogrom w Kunmadaras z 21 maja 1946 r. był skutkiem  powojennych napięć społecznych, trudności gospodarczych i wrogości – częściowo podsycanej propagandą – wobec żydowskich ocalałych wracających po swoje mienie i odszkodowania. Jednocześnie odżył mit  mordu rytualnego, wielowiekowe antysemickie oskarżenie wywodzące się ze średniowiecza. Żydów fałszywie oskarżano o używanie krwi chrześcijańskich dzieci do ponownej konsekracji synagogi albo o gotowanie części ciał dzieci w celu spożycia.

21 maja 1946 r. tłum zaatakował żydowskich sprzedawców na targu, bijąc ich  kijami i narzędziami. Zginęły trzy osoby, a czternaście zostało ciężko rannych.

Mimo zwiększonej obecności policji władze nie zdołały na czas powstrzymać przemocy. Pogrom zakończył się dopiero po przybyciu sił policyjnych z komitatu i oddziałów wysłanych na rozkaz Sowietów.

Sąd Ludowy zatrzymał 120 osób, z których 59 formalnie oskarżono. Dziewięć osób skazano, a trzy otrzymały wyroki śmierci, później zamienione na kary więzienia.

Badacze różnie interpretują pogrom. Jedni widzą w nim rodowód faszystowski, inni skutek antysemityzmu w partii komunistycznej, jeszcze inni próbują rozpatrywać go w kontekście napięć społecznych i poczucia braku stabilności w pierwszych latach po wojnie. Incydent został przedstawiony w kilku dziełach literatury i sztuki, przede wszystkim w powieści Pála Závady Egy Piaci Nap (Dzień na targu) z 2016 r.