Rasistowska przemoc i porażka sądownictwa
W latach 90. na Słowacji nastąpił wzrost brutalnych ataków grup skinheadowskich wymierzonych w rodziny romskie, napędzanych ideologią rasistowską, słabym egzekwowaniem prawa i brakiem rozpoznawania przestępstw z nienawiści. W Żylinie rodzina Balážów została zaatakowana przez ekstremistów motywowanych nienawiścią antycygańską. Mimo powagi napaści władze nie uznały jej wymiaru rasowego, obniżając kwalifikację zarzutów i ograniczając odpowiedzialność. Sprawa Anastazii Balážovej stała się symbolem szerszego wzrostu przemocy rasistowskiej w czasie demokratycznej transformacji na Słowacji, pokazując, jak niechęć instytucji do ścigania przestępstw z nienawiści sprzyjała bezkarności i pozostawiała społeczności romskie narażone na dalsze uprzedzenia i systemowe porażki.
„Trzech mężczyzn wykrzykujących rasistowskie obelgi pobiło Anastazię Balážovą, pięćdziesięcioletnią Romkę, oraz jej dwie córki. Dwa dni później zmarła z powodu obrażeń. Wicepremier Csaky nazwał zbrodnię godną ubolewania, ale główny śledczy powiedział, że policja nie ma dowodów na to, iż przestępstwo było motywowane rasowo.“
Human Rights Watch
World Report 2001: Slovakia, 2001, p. X.
Dalsza lektura / Źródła
ERRC – „Romani woman in Slovakia dies after beating”
Main contemporary source on the Balážová case and initial judicial failures
Human Rights Watch – World Report 2001: Slovakia
Documents initial police denial of racial motivation and later acknowledgment
Romea.cz – „Slovak Govt Plenipotentiary for the Romani Community: Žilina is a textbook example of hate crime”
2022 statement confirming Žilina as emblematic of hate crime prosecution failures