Deportacja Romów i Sinti z Lackenbach do getta łódzkiego

Warunki w Lackenbach i proces deportacji

Obóz Lackenbach, założony w listopadzie 1940 r. w Burgenlandzie (Austria) na terenie dawnej posiadłości dworskiej, był największym tzw. „obozem cygańskim” na terytorium Austrii. Zarządzała nim wiedeńska policja kryminalna, a służył on jako miejsce internowania  przede wszystkim Romów i Sinti. Więźniowie byli stłoczeni w stodołach i stajniach, bez zapewnionego dostępu do wody bieżącej, minimalnym wyżywieniem i zmuszani do ciężkiej pracy na lokalnych farmach, w fabrykach i na budowie. Pod koniec 1941 r. liczba internowanych w Lackenbach wzrosła, a 1 listopada 1941 r. w obozie przebywało około 2335 osób. Na rozkaz Heinricha Himmlera rozpoczęto systematyczną deportację austriackich Romów i Sinti do okupowanej Polski. W dniach od 4 do 8 listopada 1941 r. dokładnie 5007 Romów i Sinti zostało deportowanych do getta łódzkiego (Litzmannstadt) w pięciu kolejnych transportach, z czego około 2000 pochodziło z Lackenbach.

Każdy transport był ściśle kontrolowany: każdy pociąg przewoził około 1000 osób i był eskortowany przez oficera oraz około 20 strażników z 172. Batalionu Policji Rezerwowej. Wśród deportowanych znajdowały się całe rodziny. Po przybyciu do Łodzi Romowie i Sinti zostali umieszczeni w odseparowanej części getta, często w nieludzkich warunkach. Całe rodziny stłoczone w małych mieszkaniach, czasami po 30 osób w jednym pokoju, bez ogrzewania, z niewystarczającą ilością wody, bez odpowiednich warunków sanitarnych i możliwości gotowania. W ciągu zaledwie kilku tygodni wybuchła epidemia tyfusu, w wyniku której wkrótce po przybyciu zmarło ponad 600 deportowanych. W grudniu 1941 r. lub styczniu 1942 r. wielu z nich zostało ponownie deportowanych, tym razem do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem (Kulmhof), gdzie zostali zamordowani. W ten sposób transporty z Lackenbach w dniach 4–7 listopada 1941 r. stanowiły decydujący krok w procesie ludobójstwa Romów (znanego również jako Porajmos), przekształcając internowanie w celu wykonywania przymusowej pracy w masowe deportacje i eksterminację.