Atak na ostatnią zachowaną przedwojenną synagogę w Warszawie
W nocy z 25 na 26 lutego 1997 r. doszło do podpalenia synagogi Nożyków w centrum Warszawy. Sprawcy podpalili przedsionek, niszcząc obszar przy wejściu, zanim udało się opanować płomienie. Ponieważ jest to jedyna przedwojenna synagoga w Warszawie, która przetrwała okupację atak ten uderzył w samo serce powojennej społeczności żydowskiej w Polsce i miał głęboko symboliczne znaczenie.
Atak na dziedzictwo i pamięć
Synagoga Nożyków, zbudowana w latach 1898–1902, pozostała jedyną czynną synagogą w Warszawie po II wojnie światowej i przez dziesięciolecia jedyną funkcjonującą w całej Polsce. Odrestaurowana pod koniec lat 70. i na początku lat 80. służyła zarówno jako miejsce kultu, jak i centrum kulturalne życia żydowskiego w stolicy. Podpalenie miało miejsce późną nocą, gdy budynek był pusty, dzięki czemu udało się uniknąć ofiar, ale wywołało powszechny strach.
Sprawcy ataku nigdy nie zostali ujęci, ale jego znaczenie było ogromne. Doszło do niego w kontekście serii skrajnie prawicowych prowokacji i przestępstw z nienawiści w latach 90., odzwierciedlających odrodzenie działalności neonazistowskiej i nastrojów antysemickich w postkomunistycznej Polsce. Dla społeczności żydowskiej podpalenie drzwi synagogi było nie tylko aktem wandalizmu, ale także celowym przesłaniem wykluczenia i – próbą zniweczenia odrodzenia obecności Żydów w polskim życiu publicznym.
Więcej informacji / Źródła
Brunatna Księga 1987–2009
Marcin Kornak, Warszawa: Stowarzyszenie „Nigdy Więcej” – 2009
“Arson Attack on Warsaw Synagogue Sparks Condemnation.”
Jewish Telegraphic Agency – 1997