Utworzenie getta i obozu tranzytowego Theresienstadt

Żydzi z Czech i Moraw byli segregowani

W listopadzie 1941 r. SS zdecydowała o utworzeniu getta i obozu tranzytowego dla Żydów z Protektoratu w Głównej Twierdzy Terezín, po niemiecku Theresienstadt. Theresienstadt było miastem-twierdzą zbudowanym pod koniec XVIII wieku przez monarchię austro-węgierską, które w czasie II wojny światowej znajdowało się w pobliżu granicy z Rzeszą Niemiecką i blisko linii kolejowej łączącej Pragę z Dreznem i Berlinem. Pierwsza grupa więźniów żydowskich przybyła do Theresienstadt 24 listopada 1941 r. z Pragi, z dzisiejszego Dworca Masaryka (wówczas Hibernerbahnhof), przez stację Bohušovice nad Ohří, około 3 kilometry od twierdzy. Ta grupa, tzw. Aufbaukommando, czyli komando budowlane liczące 342 mężczyzn, miała przygotować warunki na przyjęcie do 60 000 Żydów w Głównej Twierdzy Theresienstadt.

Czeskich mieszkańców miasta-twierdzy przymusowo wysiedlono. Getto i obóz tranzytowy były ściśle odcięte od okolicy i strzeżone przez czeskich żandarmów Protektoratu, stacjonujących w domu Wiesera. Obozem zarządzała komenda SS; sprawami organizacyjnymi zajmował się żydowski samorząd. Naziści wykorzystywali Terezín do czterech nakładających się funkcji: obozu tranzytowego, getta uprzywilejowanego, getta propagandowego i obozu wymiany Żydów.

Do końca 1942 r. większość ludności żydowskiej – ponad 61 000 mężczyzn, kobiet i dzieci – została deportowana do Theresienstadt z Protektoratu. Transporty do Theresienstadt wysyłano do 1945 r. Kierowano je również z Niemiec, Austrii, Holandii, Danii oraz pod koniec II wojny światowej ze Słowacji i Węgier. W ciągu niespełna czterech lat przez getto Theresienstadt przeszło ponad 150 000 żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci z całej Europy Środkowej. Około 34 000 żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci zmarło w Theresienstadt, większość z nich była osobami starszymi.